Gniezno

Najstarsze ślady osadnictwa pochodzą z późnego paleolitu (ok. 14 tys. lat p.n.e. - 8 tys. lat p.n.e.). Mieścił się tu jeden z głównych grodów państwa Polan.

Prawa miejskie uzyskało w roku 1239. Nazwa miasta pochodzi albo od wyrazu gniazdo (rodowe Polan) lub od nieckowatego połozenia w terenie. Herb miasta, ktore było pierwsza stolica panstwa polskiego, przedstawia w polu czerwonym białego orla. Herb, uzywany od XIV wieku, został potwierdzony przez MSW RP w roku 1936.

  Kraków

Najstarszy ośrodek osadniczy znajdował się m.in. na obronnym Wzgórzu Wawelskim; był to prawdopodobnie jeden z najważniejszych grodów w plemiennym państwie Wiślan. Być może ziemie Wiślan znajdowały się przez pewien czas pod władaniem Państwa Wielkomorawskiego. W X w. Kraków wchodził w skład państwa pierwszych Przemyślidów. Ok. 990 znalazł się w granicach państwa piastowskiego.

Prawa miejskie uzyskał w roku 1257. Nazwa miasta, roznie tłumaczona, pochodzi prawdopodobnie od nazwy osobowej Krak lub Knruk. Herb przedstawia w polu błekitnym czerwone mury miejskie z otwartymi złotymi wrotami bramy, w ktorej pod podniesiona brama widnieje biały koronowany polski orzeł. Nad murami wznosza sie trzy tepo zakonczone, blankowane wieze z pojedynczymi czarnymi strzelnicami. Godło herbu znane jest poczawszy od XII wieku.

 Warszawa

Nazwa miasta pochodzi od formy dzierżawczej imienia Warsz (skróconej formy imienia Warcisław), czyli Warszowa lub Warszewa. Popularna etymologia wywodzi nazwę od imion rybaka Warsa i wiślanej syreny Sawy.

Najstarsze ślady osadnictwa na terenie Warszawy sięgają paleolitu i epoki brązu, pod koniec której istniały prawdopodobnie osiedla w okolicy Targówka, miejsca krzyżowania się dróg handlowych, biegnących znad Bałtyku po Morze Czarne i z Małopolski do Prus. To stworzyło korzystne warunki do zakładania grodów. Tak powstało nowe miasto w XIII wieku, które stało się siedzibą książęcą, otrzymując około roku 1300 prawa miejskie (Stara Warszawa); z tego okresu pochodzi także pierwsza wiarygodna wzmianka źródłowa o mieście (1313); odbył się tu proces Polsko - Krzyżacki. W XV wieku została stolicą Księstwa Mazowieckiego, ośrodkiem handlu; 1526 wraz z całym Księstwem włączono ją do Korony; od 1569 miejsce zbierania się sejmów walnych Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Około 1596 przybył do Warszawy dwór królewski, rozpoczęto przebudowę zamku na rezydencję królewską. W 1611 osiadł tu król Zygmunt III Waza. 

W polu czerwonym syrena trzymajaca w prawej wzniesionej rece złota szable, a w lewej rece takaz okragła tarcze. Barwy ciała syreny naturalne, włosy złote. Nad tarcza korona krolewska złota. Jest to wzor herbu miasta stołecznego Warszawy przyjety w 1938 roku (według projektu Szczesnego Kwarty), przywrocony uchwała Rady Miejskiej Warszawy nr 18 z 15 sierpnia 1990 roku.

  Gdańsk

Badania archeologiczne wskazują na istnienie w tym miejscu osady rzemieślniczo-rybackiej już w VII wieku , a w X wieku - grodu obronnego książąt pomorskich. Gdańsk (Gyddanyzc urbs) po raz pierwszy został wymieniony jako miasto w "Żywocie św. Wojciecha" spisanego przez Jana Kanapariusza w 999. Z tekstu tego wynika, że Św. Wojciech był w Gdańsku wiosną 997.

Po zwycięskiej wojnie z Pomorzanami Bolesław III Krzywousty przyłączył Pomorze Gdańskie do Polski. Po objęciu rządów na Pomorzu przez Świętopełka, nastąpił okres uniezależnienia się Pomorza Gdańskiego. W 1242 pod Gdańsk dotarł najazd Krzyżaków w wyniku czego ksiażę Świętopełk musiał oddać Krzyżakom jako zakładnika swojego syna Mściwoja.

Bulla papieska Aleksandra IV przyznała miastu od 1260 prawo organizowania dorocznych jarmarków św. Dominika. 

Prawa miejskie na prawie lubeckim miasto otrzymało w 1263.

Po zajęciu miasta (1271) przez Brandenburczyków, Mściwój II Pomorski dzięki pomocy Bolesława Pobożnego odzyskał Gdańsk. 15 lutego 1282 w wyniku układu w Kępnie doszło do zwierzchnictwa władcy Wielkopolski nad Pomorzem Gdańskim. W 1306 Władysław Łokietek mianował starostą gdańskim księcia kujawskiego Kazimierza. W sierpniu 1308 Brandenburczycy opanowali miasto bez grodu obronionego przez sędziego Boguszę. Krzyżacy wezwani przez Łokietka (za radą gdańskich dominikanów) do pomocy przy usunięciu Brandenburczyków zajęli już w październiku część grodu i po nadejściu posiłków zaatakowali miasto. Po wycofaniu się Brandenburczyków, Krzyżacy dokonali tzw. rzezi na mieszkańcach, za którą złożono skargę do papieża Klemensa V, który powołał w tej sprawie komisję. W 1343 zawarto układ pokojowy z Krzyżakami, w wyniku którego król Kazimierz III Wielki zrzekł się Pomorza Gdańskiego. W tym samym roku prawa miejskie otrzymało Główne Miasto. 31 lipca 1346 wielki mistrz krzyżacki Henryk Dusemer wydał dokument, który zlikwidował resztki działania prawa miejskiego wg wzoru lubeckiego i zastąpił je prawem chełmińskim.

W 1410 rada gdańska postanowiła uznać władzę Władysława Jagiełły. Gdańsk uzyskał przywileje m.in. otrzymuje okoliczne osady. Rok później Jagiełło w wyniku traktatu w Toruniu uwolnił Gdańsk od złożonej mu przysięgi. Gdańsk dotknęły represje ze strony Krzyżaków. 14 marca 1440 Gdańsk przystąpił do Związku Pruskiego. Po 145 latach 11 lutego 1454 zakończył się okres panowania Krzyżaków w Gdańsku. 6 marca tego roku król Kazimierz IV Jagiellończyk na wniosek poselstwa Związku Pruskiego, z Janem Bażyńskim na czele, wcielił Gdańsk do Polski, udzielając mu jednocześnie przywileju bicia własnej monety (przywilej ten otrzymał też Toruń). Gdańsk został zwolniony z prawa nabrzeżnego a także dopuszczono przedstawicieli ziem pruskich do elekcji króla Polski.

Nazwa miasta jest roznie tlumaczona. Moze pochodzic od hipotetycznej nazwy Gdania, ktora miala byc nazwa rzeki lub podmoklego terenu. Herb przedstawia w polu czerwonym dwa biale krzyze maltanskie (jeden nad drugim), nad ktorymi widnieje zlota korona nadana przez krola Kazimierza Jagiellonczyka w 1457 roku. Herb znajduje sie od tego czasu na pieczeciach, monetach i miejskich insygniach. Uprzednio godlem pieczeci miejskich byl okret zaglowy typu koga. W 1997 roku Gdansk  obchodzil swoje 1000-lecie

  Lwów

W najstarszej kronice Rusi, zakonnik z kijowskiej ławry, Nestor zapisał w roku 981: ''I poszedł Włodzimierz na Lachy i zajął ich grody Przemyśl, Czerwień i inne'' . A dalej pisał, że słowianie sięgali rzeki Styr i górnego brzegu rzeki Boh. Cesarz bizantyjski Konstantyn Porfirogenite potwierdził, że ziemie te należały do państwa Lachów. Dla Państwa Polskiego odzyskał te ziemie król Bolesław Chrobry w 1018 r. Po śmierci króla Chrobrego ziemie te najeżdżali Tatarzy i Mongołowie, którzy walczyli z bojarami ruskimi o Ziemię Czerwieńską. 

Gród, zbudowany ok. 1240 r. przez kniazia halickiego Daniłę, jako warowna osada wśród wzgórz i lasów dla osłony przed najazdami tatarskimi i ofiarowana synowi imieniem Lew, został przekazany wraz z Ziemią Czerwieńską przez Piasta mazowieckiego Bolesława Trojdenowicza, szwagrowi – polskiemu królowi Kazimierzowi Wielkiemu. 

W roku 1340, król Kazimierz Wielki przybył wraz z wojskiem do Lwowa i nad tą ziemią rozciągnął suwerenne królestwo Piastów. Nad Pełtwią, w innym miejscu, zbudował król Kazimierz zamek z kamienia, otoczył miasto murem, uzbraja je i wyposaża w sprzęt wojenny. Nadaje miastu prawa magdeburskie i szereg przywilejów. Jagiellonowie rozbudowują fortyfikacje, robiąc ze Lwowa potężną warownię, zabezpieczając mieszkańców przed najazdami Turków, Tatarów, Kozaków i Mongołów. Dzięki licznym królewskim przywilejom Lwów staje się wielkim ośrodkiem handlowym i pośrednikiem między zachodem a południowym wschodem. Mądre rządy królów wytworzyły w ówczesnych mieszkańcach Lwowa, bez względu na narodowość, pochodzenie i wyznanie, silny patriotyzm i przywiązanie do państwa polskiego.

W latach 1908-1911 powstają we Lwowie związki stawiające sobie za cel walkę o niepodległość Polski: Związek Walki Czynnej, Związek Strzelecki, Drużyny Bartoszowe, Drużyny Sokoła, Skauting. 

Po przegranej I wojnie światowej, Austria tajnym układem oddała Lwów oddziałom ukraińskim. Od 1 XI 1918 r. rozpoczęła się walka o Lwów, która przeszła do historii pod nazwą „Obrony Lwowa”. Przeciw regularnym pułkom ukraińskim do obrony miasta stanęła polska ludność. Przede wszystkim 1374 uczniów szkół powszechnych, średnich i akademickich, 4648 nauczycieli, profesorów wyższych uczelni, urzędników, kupców, rzemieślników, kobiet i rolników. Wśród nich było ośmiu uczestników do lat 10 i 20 weteranów 1863 r. 

21 listopada przybyła do Lwowa odsiecz pod dowództwem ppłk Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza, a rankiem następnego dnia na wieży ratusza por. Roman Abraham ze swymi żołnierzami zatknął polski sztandar. 

Walki o Lwów i Ziemię Czerwieńską trwały do połowy lipca 1919 r., gdy wojsko polskie dotarło nad rzekę Zbrucz. 

22 XI 1920 r. Marszałek Józef Piłudski dekorując herb Lwowa na pl. Mariackim powiedział: „Za zasługi położone dla polskości tego grodu i jego przynależności do Polski, mianuję miasto Lwów kawalerem Krzyża Virtuti Militari”. Od tego czasu, uhonorowany w r. 1585 przez papieża Sykstusa V trzema pagórkami i papieską gwiazdą, ozdobiony zygmuntowską koroną i czerwono-niebieskimi wstęgami z napisem „Semper Fidelis”, posiadał zawieszony u dołu pry otaczających herb gałązkach wawrzynu, Krzyż Virtuti Militari. . 



Polskie miasto - Semper fidelis - od 1250 roku. Zdobyte przez Tatarów w 1261 roku wróciło do Polski w 1340r. Od 1944 r. w wyniku II Wojny Światowej i zdrady "aliantów" USA i Anglii na kozysc zydobolszewickiej Rosji sowieckiej, weszło w granice ZSRR. Polska i mieszkańcy Lwowa skutecznie walczyli z atakami tureckimi, kozackimi, ukraińskimi i ZSRR. Miasto wielonarodowościowe zgodnie kultywowało własne kultury pozostawiając wielowiekowe zabytki przetrwało w polskich granicach (z wyjątkiem czasu rozbiorów) do 1939 r. kiedy to w wyniku układu Niemcy-ZSSR w czasie inwazji na Polskę Niemiec zostało zaatakowane przez ZSRR. Ludobójstwo dokonane przez zydo-bolszewie ZSRR, potem przez Niemców a następnie znowu przez ZSRR spowodowało kolosalne straty biologiczne, materialne i kulturowe narodu polskiego i jego mieszkańców.

  Toruń

Prawa miejskie uzyskal w roku 1233. Nazwa miasta jest roznie tlumaczona, od wyrazu polskiego pospolitego tor (wodny) lub niemieckiego Thor (brama miejska). Herb przedstawia w polu bialym czerwone mury miejskie o trzech rownych blankowanych basztach z czamymi oknami. W murze brama ze zlotymi wrotami (prawe skrzydlo jest otwarte), wnetrze bramy czarne, z podniesiona srebrna krata. Herb, pochodzacy z pieczeci miejskich uzywanych od XV do XVIII wieku, zostal zatwierdzony w roku 1936 przez MSW RP.

  Wrocław             

Miasto po raz pierwszy wzmiankowane w sposób jednoznaczny w roku 1000 w związku z założeniem biskupstwa, jednak osadnictwo na Ostrowie Tumskim istniało co najmniej 150 lat wcześniej. Od końca X wieku znajdowało się pod panowaniem Piastów. W 1035 roku, w okresie tzw. Reakcji Pogańskiej, źródła informują o budowie świątyni pogańskiej w mieście. W XIII wieku dokonano lokacji miasta na prawie magdeburskim, w 1335 miasto przeszło pod panowanie królów Czech, później (po krótkim epizodzie panowania węgierskiego) wraz z Koroną Czeską zostało włączone do Monarchii Habsburskiej. W 1741 wraz z większością Śląska zostało zdobyte przez Prusy, w związku z czym w latach 1741-1918 oficjalna nazwa miasta brzmiała Królewskie Stołeczne i Rezydencjalne Miasto Wrocław (niem. Königliche Haupt- und Residenzstadt Breslau)

Prawa miejskie od roku 1241. Nazwa pochodzi od imienia Wrocisław. Herb dwudzielny w słup, w polu prawym czerwonym połowa białego polskiego orła piastowskiego. W polu lewym, zołtym polowa czarnego orła dolnoslaskiego z biała przepaska na skrzydle. Herb nawiazuje do dwugłowego orła z najstarszej pieczeci miasta, z roku 1262, oraz do historycznych tradycji miasta, jako stolicy Slaska i jego powrotu do Polski. Został zatwierdzony uchwała MRN w roku 1948, zastepujac dawniejszy herb pieciopolowy z nadania Ferdynanda I z 1530 roku.

Decyzja Rady Miejskiej Wrocławia z 19 czerwca 1990 roku przywrocono dawny herb miasta.

 

 

 

Lublin

Prawa miejskie uzyskal w roku 1317. Nazwa miasta pochodzi od nazwy osobowej Lubla. Herb przedstawia w polu czerwonym bialego kozla z kreconymi rogami wspinajqcego sie na zielona tyczke z winorosla na zielonej murawie. Herb, zatwierdzony w roku 1614, zostal potwierdzony w roku 1936 przez MSW RP.

  Przemyśl

Herb miasta przedstawia na błękitnej tarczy kroczącego czarnego niedźwiedzia ze złotym równoramiennym nad nim krzyżem. Nad tarczą znajduje się złota otwarta królewska korona, pod tarcza napis "Libera Regia Civitas", co w tłumaczeniu oznacza "Wolne Królewskie Miasto". Informacje na temat historii herbu miasta można znaleźć w studium archiwalnym Jana Smólki opublikowanym w "Roczniku Przemyskim" z 1923 roku.
Wiecej na temat herbu, miasta i jego historii.

  Złotoryja

Prawa miejskie uzyskala w roku 1211. Pierwotne nazwy miasta francuskie i niemieckie odpowiadaja polskiej nazwie Zlota Gora. Nazwa obecna, ustanowiona po roku 1945, nawiazuje do gornictwa zlota, ktore dalo poczatek miastu. Herb przedstawia w polu zoltym czarnego dolnoslaskiego orla z biala przepaska przez skrzydla, siedzacego na zielonym trojwzgorzu. Herb jest znany poczawszy od XV wieku.

  Poznań

Prawa miejskie w roku 1253. Nazwa pochodzi od nazwy osobowej Poznan lub pospolitej poznany. W polu blekitnym bialy blankowany mur miejski z brama z trzema wiezami, z ktorych srodkowa - najwyzsza, nad nia czerwona tarcza z bialym orlem ze zlota przepaska na skrzydlach. Na wiezach bocznych postacie stojace swietych Pawla ze zlotym mieczem i Piotra ze zlotym kluczem. W bramie dwa skrzyzowane zlote klucze, nad nimi takiz krzyz. Po bokach swietych gwiazdy i polksiezyce zlote. Herb, znany z pieczeci z XV wieku, zatwierdzono w roku 1936.

  Leśnica

Prawa miejskie uzyskala w roku 1382. Nazwa miasta jest odpowiednikiem wyrazu las. Herb (identyczny jak herb dzielnicy gornoslaskiej) przedstawia w polu blekitnym zlotego orla piastowskiego. Jest to jednoczesnie herb rodowy Piastow opolskich. Uprzednio w herbie figurowala takze odcieta reka.

  Lwówek

Prawa miejskie uzyskal w roku 1414. Pierwotna nazwa miasta Wojszyno, od XV wieku nazwa Lwow - od nazwy osobowej Lew. Herb przedstawia w polu blekitnym zlotego lwa. Godlo to, znane od XVI wieku, zostalo potwierdzone w roku 1939 przez MSW RP

Prawa miejskie uzyskalo w roku 1234. Nazwa miasta pochodzi od slowa opole, ktore okreslalo dawna slowianska wspolnote terytorialna (tu byla stolica plemienia Opolan). Herb przedstawia w polu blekitnym polowe zlotego orla gornoslaskiego, zlaczonego z polowa zlotego krzyza o roztrojonych koncach. Herb ten nawiazuje do tradycji stolicy ksiestwa gornoslakiego oraz relikwi drzewa Swietego Krzyza, umieszczonej w pierwszym miejscowym kosciele. Godlo to znane jest z czternastowiecznych pieczeci i monet.

Racibórz

Prawa miejskie uzyskal w XII wieku. Nazwa miasta pochodzi od imienia Racibor. Herb przedstawia w polu czerwonym polowe bialego orla piastowskiego, zlaczonego z polowa zlotego drewnianego kola o pieciu pelnych szprychach. Motyw kola nawiazuje do niemieckiej nazwy miasta: Rad - kolo). Herb znany jest z cztemastowiecznych pieczeci i monet.

 Bolesławiec

Miasto powiatowe w woj. dolnośląskim, na północnym skraju Pogórza Kaczawskiego, nad Bobrem. 44 000 mieszkańców. Znany od 1202 jako gród kasztelański (Boleslavcz), zlatynizowana nazwa Boleslavia; prawa miejskie od XIII w., od XVI w. ośrodek wyrobu ceramiki ("buncloki"); do 1945 urzędowa nazwa Bunzlau. Przemysł ceramiczny (wyroby kamionkowe, ceramika sanitarna), szklarski (fiolki, ampułki), elektroniczny, dziewiarski, spożywczy; w pobliżu wielkie zakłady chemiczne "Wizów". Późnogotycki kościół z XV-XVII w. i ratusz z pierwszej połowy XVI w., kamienice z XVII i XVIII w.; zabytkiem techniki jest najdłuższy w Polsce (490 m) kamienny wiadukt kolejowy z 1846. Muzeum ceramiki. 

.

 Bydgoszcz

W okresie wczesnego średniowiecza gród warowny pełniący ważną rolą w walkach o Pomorze; od XIII w. siedzibą Kasztelana. W okresie rozbicia dzielnicowego Bydgoszcz była w posiadaniu książąt kujawskich. Zagarnięta 1309 przez Krzyżaków, pozostała pod ich władzą do 1331; jej przynależność do Polski zatwierdził 1343 traktat w Kaliszu. W 1346 otrzymała prawa miejskie. Po przyłączeniu Pomorza do Polski (1466) nastąpił gospodarczy rozkwit miasta, które stało sie miejscem przeładunku zboża i towarów leśnych z transportu lądowego na wodny oraz ośrodkiem skupu.

W końcu XVI w. Bydgoszcz należała do 8 największych miast w Koronie, mających ponad 10 tys. mieszkańców. Za panowania Zygmunta III Wazy zbudowano u nas mennice; w 1657 został podpisany traktat, zwany welawsko - bydgoskim, w którym Polska zrzekła się zwierzchnictwa nad Prusami Książęcymi na rzecz elektora brandenburskiego. W okresie wojen szwedzkich miasto zostało poważnie zniszczone i wyludnione. Po I rozbiorze Polski Bydgoszcz znalazła się pod zaborem Pruskim. 

W 1807 - 15 Bydgoszcz wchodziła w skład Księstwa Warszawskiego i była stolicą departamentu bydgoskiego; potem znów przyznana Prusom wraz z Wielkim Księstwem Poznańskim, została stolica regencji. 

W połowie XIX w. miasto miało ponad 30 tys. mieszkańców. Po kapitulacji Niemiec 1918 r. ludność Bydgoszczy wzięła udział w powstaniu wielkopolskim (1918/19) rozbrajając niemiecką straż graniczną. Na mocy traktatu wersalskiego miasto nasze dnia 20 I 1920 powróciło do Polski.

Szczecin

Już w VII - VI w.  p.n.e  żyje tu Prasłowiańska ludność kultury łużyckiej. Początki grodu szczecińskiego sięgają ósmego wieku. W IX wieku zbudowany został przez książąt słowiańskich gród otoczony fosą, u którego podnóża rozwinęła się osada handlowo-rybacka. W 967 r. Mieszko I przyłączył Szczecin do Polski. Ówczesny Szczecin składał się z trzech części: grodu, podgrodzia i portu.

W X w. Szczecin staje się ośrodkiem rzemieślniczo-handlowym typu miejskiego. 967-72 Mieszko I włącza ziemie położone u ujścia Odry do Bałtyku do swojego księstwa. 990 (ok.) W dokumencie Dagome Iudex sporządzonym przez Mieszka I dla papieża Jana XV wymienione jest osiedle "Shinesghe" co identyfikowane jest jako Szczecin. 

Szczecin jest jednym z największych miast w Polsce - 3. miejsce pod względem zajmowanej powierzchni i 6. pod względem liczby ludności.